Чакырылмаган кунаклар: йортны кимерүчеләрдән һәм бөҗәкләрдән ничек сакларга?

Ел саен июнь аенда Корткычларга каршы көрәшнең Бөтендөнья көне билгеләп үтелә. Бу дата кешеләр сәламәтлеген кимерүчеләр һәм кан суыручы буынтыгаяклылар белән бәйле куркынычлардан саклауның мөһимлеген искә төшерә.

Кимерүчеләр (беренче чиратта синантроп төрләр – кеше яшәеше белән тыгыз бәйләнгән соры күсе һәм йорт тычканы) азык-төлеккә һәм төрле материалларга зыян китереп кенә калмый, ә җитди йогышлы авыруларның чыганагы һәм таралучылары булып та тора. Алар арасында туляремия, лептоспироз, бөер синдромлы геморрагик бизгәк һәм башка күп кенә авырулар бар. Кан суыручы буынтыгаяклылар исә талпан энцефалиты, Көнбатыш Нил бизгәге һәм башка трансмиссив авыруларны тарата.

Йогышлы авыруларга каршы көрәшнең мөһим өлеше – профилактик дератизация һәм дезинсекция, ягъни йортны кимерүчеләрдән һәм бөҗәкләрдән арындыру, шулай ук аларның биналарга үтеп керүен булдырмау.

Кимерүчеләрдән сак булыгыз!

Кимерүчеләр белән көрәшнең төп ысулы – аларның йорт эченә үтеп керүен кисәтү. Моның өчен биналарның техник торышын даими күзәтергә, ярыкларны һәм тишекләрне вакытында томаларга кирәк. Коммуникацияләр кергән урыннар кимереп булмый торган материаллар белән ябылырга тиеш, ә вентиляция тишекләре металл челтәр белән капланырга тиеш.

Тәрәзә һәм ишекләр тыгыз ябылырга, үзеннән-үзе ачылмаска һәм аралар калдырмаска тиеш.

Кимерүчеләрне ачык урыннарда калдырылган азык-төлек һәм азык калдыклары җәлеп итә. Төзелеш һәм көнкүреш калдыклары алар өчен оя кору материалы яки ышык урыны булып хезмәт итә ала. Шуңа күрә азык-төлекне металл яки пыяла савытларда сакларга, азык калдыкларын озак вакыт бүлмәдә тотмаска кирәк.

Йорт яны территориясендә көнкүреш чүп-чары, коры үлән һәм ауган ботаклар өемнәре булмаска тиеш. Өйдәге һәм хуҗалык корылмаларындагы бүлмәләрне кимерүчеләр эзләренә даими тикшереп торырга кирәк. Аларның булуын кимерелгән эзләр, тизәк, ә ачык территориядә өннәр яки оя кору эзләре күрсәтергә мөмкин.

Әгәр кимерүчеләр эзләре табылса, дератизация чаралары үткәрергә кирәк. Моның өчен махсуслашкан оешмаларга мөрәҗәгать итәргә мөмкин, әмма кайбер очракларда үз көчең белән дә көрәшергә була. Өй бүлмәләрендә, чормаларда, подвалларда һәм хуҗалык биналарында тычкан тоткычлар, капканнар һәм ябыштыргыч тозаклар кулланыла. Аларны дивар буйлап, җиһазлар, шкафлар һәм стеллажлар астына урнаштыралар. Көнкүрештә куллану өчен рөхсәт ителгән родентицид җимнәрне дә кулланырга мөмкин, әмма алар белән сак эш итәргә кирәк.

Буынтыгаяклыларга игътибар!

Синантроп бөҗәкләр торак биналар өчен җитди санитар-медицина проблемасы булып тора. Психологик уңайсызлык тудырудан тыш, аларның күп төрләре төрле авыру тудыручы микроорганизмнарны механик юл белән тарата, аллергик реакцияләр китереп чыгара һәм азык-төлеккә, көнкүреш әйберләренә зыян сала.

Биналарны саклау өчен вентиляция тишекләренә металл челтәр урнаштырырга мөмкин. Җылы вакытта тәрәзәләргә һәм ишекләргә москит челтәрләре кую киңәш ителә.

Дым чыганакларын бетерү өчен су белән тәэмин итү һәм канализация системаларындагы җитешсезлекләрне вакытында төзәтергә кирәк: су агып торган краннарны ремонтларга, торбалардагы конденсатны сөртергә, төнгә раковина һәм ванналарны коры калдырырга, агызу бачокларын төзек тотарга һәм су торгынлыгы барлыкка килүгә юл куймаска.

Мөмкин булганча азык калдыкларын һәм көнкүреш чүпләрен көн саен чыгарып торыгыз. Идәндәге, стеналардагы һәм плинтуслар артындагы ярыкларны вакытында томалагыз. Азык-төлекне һәм эчемлекләрне, бигрәк тә төнлә, ачык калдырмагыз – аларны герметик савытларда, суыткычта яки шкафларда саклагыз.

Бүлмәләрдә озак торган су салынган ачык савытларны калдырырга киңәш ителми, чөнки алар черкиләр үрчү урынына әйләнергә мөмкин.

Бөҗәкләр иң еш очрый торган урыннарны вакыт-вакыт тикшереп торыгыз:

• тараканнарны, кырмыскаларны һәм чебеннәрне – кухняда, ванна бүлмәсендә һәм санитар төеннәрдә;

• бетләрне – йокы бүлмәләрендә, кунак бүлмәләрендә һәм йоклау өчен кулланыла торган җиһазлар янында;

• кием көяләрен – шкафларда һәм кием-салым саклау урыннарында.

Яңа йортка күчкәндә барлык әйберләрне, шул исәптән җиһазларны да җентекләп тикшерегез. Бу кагыйдә антиквариат җиһазларга, картиналарга, иске китапларга һәм винтаж киемнәренә дә кагыла. Ялдан яки командировкадан кайткач та әйберләрне карап чыгу мөһим.

Борчаларның йортка үтеп керүен булдырмау өчен йорт хайваннарын урамнан кайткач җентекләп тикшереп торыгыз, шулай ук махсус чаралар кулланыгыз (муен турысына тамызу өчен тамчылар, шампуньнар, эчкә кабул ителә торган таблеткалар, аэрозольләр, борчаларга каршы муенчаклар һәм башкалар).

Әгәр бүлмәдә борчалар ачыкланса, йорт хайваннары өчен келәмчекләрне, ятакларны һәм ял итү урыннарын бу максатта кулланырга рөхсәт ителгән инсектицид чаралар белән эшкәртергә киңәш ителә. Аннан соң аларны юарга, яхшылап чайкарга һәм җилләтергә кирәк.

Синтетик югыч чаралар кулланып дымлы җыештыру үткәрү яки тузансуырткыч белән даими чистарту – бөҗәкләрдән саклануның нәтиҗәле чарасы.

Профилактика максатыннан азык-төлек запасларын корткычлар булу-булмауга даими тикшереп торыгыз. Бозылган төргәкләрдәге, саклану вакыты чыккан яки сыйфаты шикле булган продуктларны сатып алмагыз.

Он, ярма, кипкән җиләк-җимешләр кебек сибелүчән продуктларны герметик ябыла торган пыяла яки пластик савытларда саклагыз. Әгәр продуктларда зарарлану эзләре яки тере бөҗәкләр табылса, аларны төргәге белән бергә тәүлеккә туңдыргычка куегыз, аннары полиэтилен пакетка төреп чүп савытына ташлагыз.

Идарәче компанияләр күпфатирлы йортларның подвалларында һәм чормаларында тәртип сакларга тиеш: чүп-чарны вакытында җыештырырга, ишекләр һәм люкларны ябык тотарга, тишекләрне томаларга кирәк. Шулай ук су агуларын һәм су җыелуларын булдырмаска кирәк, чөнки мондый урыннарда черкиләр үрчи.

Әгәр йортта зарарлы бөҗәкләр табылса, аларга каршы көнкүреш шартларында куллану өчен рөхсәт ителгән инсектицид чаралар кулланыла. Бу очракта җитештерүче күрсәтмәләрен төгәл үтәргә кирәк. Бөҗәкләр бик күп булганда, лицензияле махсуслашкан дезинсекция оешмаларына мөрәҗәгать итү киңәш ителә.

Профессиональ эшкәртү үткәрелгәнче, кулланылачак инсектицид чарасының дәүләт теркәвен узган һәм әлеге максат өчен рөхсәт ителгән булуына, шулай ук куллану инструкциясе нигезендә файдаланылуына инаныгыз.

Роспотребнадзорның Ф.Ф. Эрисман исемендәге Федераль фәнни үзәге каршындагы Дезинфектология институтында дезинфекция чараларының нәтиҗәлелеге һәм хәвефсезлеге өйрәнелә, дезинсекция һәм дератизациянең яңа ысуллары эшләнә. Яңа тәэсир итүче матдәләрне, аттрактантларны һәм репеллентларны эзләү, шулай ук дезинфекция чараларына тотрыклылык механизмнарын өйрәнү – заманча дезинфектология фәненең мөһим юнәлешләреннән санала.

Санитар иминлек һәм куркыныч йогышлы авыруларны профилактикалау турында күбрәк файдалы мәгълүматны санщит.рус сайтында табарга мөмкин.